Ve kasaplar koyunu geceden temizleye ve arı(pak,temiz)satalar.Ve semizini saklayıp,zaifini boğazlamıyalar.Her zaman koyun tedarik edip keseler.Halka et yetiştireler.Ve kuzu ve sığır kasaplarına dahi kanun oluna ki dikkatlice ve temiz hizmet edeler.
Aşçısının pişirdiği et çiğ olmaya, tuzsuz olmaya ve pak kotaralar.Ve kase ve bezi temiz ola Ve kazanı kalaysız olmaya ve çanakları eski ve sırçasız olmaya.Ve hizmetkarları kafir olmaya ve bellerindeki futaları (önlükleri) temiz ve yeni ola.Başçıların pişirdiği baş ve başçısı görüleki,temiz tutalar,temiz pişireler.Bayat,kirli ve killi olmaya.
İşkembeciler işkembeyi iyice temizleyip temiz su ile pişireler ve pişkin ola ve sirkesi ve sarımsağı tamam ola.Börekçiler de gözlene .Hamurları arı undan ola.Meyanesi soğanlı ola .Koyun etinden başka et karıştırmayalar.
Yaş ve kuru meyveler ve başka yiyecekler;üzüm,incir ve benzeri meyveler on-onbir akçe üzerine(%10 kar ile)satıla.Bahçelerden yükle gelen yemiş yüzleme(yüzü iyi altı kötü)olmaya.Üstü nasılsa altı da öyle ola,Pazar yerlerinden başka yerde satılmaya.Yolda karşılayıp satın almak isteyeni muhtesip tutup siyaset ede(cezalandıra).
Yoğurtcuların yoğurdu da gözlene.Nişasta ve su katmayalar.Kaymakçılar,peynirciler ve turşucular dahi gözlene .Turşu ,sirke ile kurula,kepek ekşisi ile kurulmaya.
Helvacılar,pekmezciler,şerbetçiler,dahi gözlene.Şerbet miski ve gülabi(kokulu) ola.Ekşi ve sulu olmaya.Hoşafçılar dahi gözlene.Hoşafları ekşi olmaya ve gayet temiz ola.
Terziler dahi gözlene.Her çeşit elbiseyi verilen narh üzerine dikeler.Dikmek için aldıkları kaftanları vaktinde vereler.Eğer bir kişinin kaftanı kısa veya dar ve yaramaz dikmiş olsa kadı marifetiyle haklarından geline.İpekçiler dahi gözlene .İpekleri düz ola .Ve gömlekçiler de gözlene,aldıklarına göre satalar,sağlam dikeler,yenleri normal ve bol ola.
Çuhacılar,takyeciler,atlasçılar ve bürüncekçiler de gözlene.Kusurlu eksik ve kötü işlemeyeler.Her ne dikilirse yeni kumaştan dikile ve mücevvezenin astarı çok çirişli olmaya,iyi dikile.
Çizmeciler ve ayakkabıcıların işledikleri kalp olmaya.Gayet iyi ola.Günü dolmada delinirse ceza göre.Cezası akçe başına iki gün(hapis) hesabıyladır.Lakin gön veya sahtiyan delinirse suç debbağındır.ve mutaflar ve keçeciler dahi gözlene.Keçeyi çiğ pişirmeyeler.adet üzere yapalar.Demircilerde gözlene.İşledikleri demiri kalp işlemeyeler. Ve illet (özürlü)etmiyeler.Ve kazancılar dahi gözlene.Kazanın ve haranının kulpunu demirden değil bakırdan yapalar.Ve kalayladıkları nesneyi gayet iyi kalaylıyalar kalp ve illet etmeyeler.
Ve bıçakçılar dahi gözlene .Dımaşki(şam işi)diye Frengi (Avrupa işi) işlemeyeler ve satmayalar.Cinsi cinsiyle satalar.Ve iğneciler dahi işledikleri iğneyi iyi işleyeler.Demir iğneyi Dımaşki diye satmayalar.
Ve nalbantlar dahi gözlene.Katırı dört akçe ye ,eşeği üç buçuk akçeye nallayalar.Mıh eğilip atılsa nalbant üzerinde dir.İnat ederse te’dip edeler.
Ve kuyumcular gözlene .Emin kimse ola.İşin sadesini(düzünü) dirhemini bir akçeye;meyanekar (süslü) işini iki ye işleye.
Yapı ustaları ve dülgerler günde yemekli on akçeye işleyeler.Gün doğarken gelip gün inmeden (batmadan) gitmeye.Kiremitçiler de gözlene.Çiğ pişirmeyeler.Ve kerpiççiler kerpici sıkı ve kalın edeler.Ve tahıl pazarında satılan buğday ve arpa hububat her ne ise , samanlı ve kesmüklü olmaya,temiz ola ve tamam ölçeler.Ve kile (ölçek) damgalı ola.Eksik yada fazlası bulunursa şiddetle cezalandırıla.Sabuncular ve mumcular dahi gözlene.Sabun iyi ola,pişmiş ola ve yarık olmaya.Mumlar ise çirkli ve kokar yağdan olmaya,fitili yoğun(katı) olmaya.
Ve oduncular dağda yükleyip şehre yakın gelince yükü eksültmeye,adetce normal ola.Hayvana fazla yük yüklemeyeler,nalsız gezdirmeyeler,semerleri eski olmaya.Attarlar dahi gözlene.Sattıkları şeyleri zağferanili ve yağlı olmaya.Baş şekerini üçkağıttan ziyade ye satmayalar.Frengi şekerini iyi şeker fiatına satmayalar.
Bezzazlar dahi gözlene.İbrişimi iyisine karıştırmayalar ve arşınları eksik olmaya.Ve boyacılar her ne rengi boyarlarsa iyi edeler.Bezi taş üstünde döğüp zarar etmeyeler.ve boyalı bezi yol üstünde asmayalar.Ve hamamcılar hamamı pak ve temiz tutalar.Peştemalleri delikli ve kısa olmaya.Kafireayrı rida(havlu) vereler ve kafir yüzün sildiği rida ile Müslüman yüzün silmeye. Müslümanların her nesnesi ayrı ola.Eğer inad ederlerse muhkem ta’zir edip haklarından geline.
Ve değirmenciler dahi kimsenin buğdayını,arpasını değiştirmeyeler ve değirmeni başı boş brakmayalar ve ytabana gitmeyeler.Taşlarını vakti geldikçe dişeyeler.Haklarından artık tereke almayalar.Herkes nöbetle öğüde ve bir kişinin terekesini çıkarıp başkasınınkini koymayalar.Değirmende tavuk besleyip halkın ununa ve buğdayına zarar vermeyeler.Vakitlerini bilmek isterlerse ancak bir horoz besleyeler.Eğer inad ederlerse haklarından geline.
|
Kaynaklar:
1)Büyük Türkiye tarihi(Y.Öztuna);cild-11,sh.383.390
2)Osmanlı Ttarihi (İ.H.Uzunçarşılı)cild-2 sh .684,885
3)18.Yüzyılda Osmanlı kurumları ve Osmanlı toplum yaşantısı.(Yücel Özkaya)Ankara-1985
4)19.YY.ın ilk yarısında Ankara (R.Özdemir,Ankara -1986);sh.175,177
5)Ahi birlikleri(S.Güllülü)İstanbul,1977
6)Mecelle-i Umur-ı Belediye(O.N.Ergin)cild.1.sh,407,409
7)Ali Emiri Efendi kitapları,Kanunlar kısmı no224(İstanbul millet kitaplığı)
8)Yeni Rehber Ansiklopedisi;cild,7.sh.40
9)Osmanlı Tarih deyimleri.
Yukarıdaki yazılar Türkiye gazetesi yayınları OSMANLI Devlet teşkilatı 1 nolu kitap dan sayfa-239,250
Kaynak olarak alınmıştır.
|
| 
